16.12.04

Galeguiza o teu nome/apelido

Se che interesa galeguizar o teu nome e/ou apelido, a Mesa Pola Normalización Lingüística pon á nosa disposición no seu sitio web uns impresos modelo para solicitar os cambios pertinentes. Para facer estes cambios necesitarás remitir a instancia ao Rexistro Civil correspondente xuntando copia do DNI e certificación literal da partida de nacemento.
Pincha nas ligazóns para acceder ás instancias:
cambio de nome
cambio de apelido
Igualmente existe un modelo para solicitar o cambio no DNI, unha vez que se produza a galeguización de nome e apelido:
cambio no DNI
Na mesma páxina a Mesa nos ofrece un banco de 1410 nomes galegos de home e de muller e a sección a caixa dos apelidos, onde podes consultar o significado e correspondencia en galego do teu nome e apelidos. Para ver estas seccións, pincha nas correspondentes imaxes:



13.12.04

Cantarán os nenos o 'corenta e sete mil oitocentos vinte nove'?


Organización polo Multilingüismo presentou un prego de denuncias no Departamento de Comercio e Consumo da Generalitat catalá, en protesta porque a lotaría nacional, a quiniela, a primitiva, a bonoloto ou o euromillón non empregan o catalán nin nos billetes, nin na publicidade nin nas webs. En realidade, esa é a punta do iceberg dunha campaña emprendida por este colectivo para que todas as lotarías e apostas do estado empreguen o catalán, o galego e o vasco.
E pon datos enriba da mesa. Por exemplo, que o 42,15% dos ingresos do Organismo Nacional de Lotarías e Apostas do Estado proveñen de territorios catalanfalantes, galegofalantes e vascofalantes. Ou que o xogo dos 'Euromillones' é común a boa parte de Europa, onde recibe nomes nas distintas linguas sen que afecte a súa mercadotecnia (Euromillions, Euromillionen, Euromilhões...).
En concreto, dende Organización polo Multilingüismo queren que se faga nas catro linguas a publicidade dos sorteos e as webs, que os sorteos teñan o nome nos catro idiomas (ou que collan un nome que non pertenza a ningún idioma), que se faga neles tamén a rotulación e a denominación dos organismos e que nos propios sorteos se empreguen as catro linguas. E poñen como grande obxectivo o sorteo máis representativo, a lotaría do Nadal, que proporciona algo máis da cuarta parte de todos os ingresos da ONLAE, e que ten "unha gran capacidade pedagóxica para difundir a realidade plurilingüe española".
Neste sorteo, a cantidade arriscada polas comunidades onde o catalán, o galego e o vasco son linguas cooficiais chega ao 42,68% (Galiza a que menos, cun 5,36%). Por iso piden que durante o sorteo extraordinario de Nadal se empreguen o castelán, o catalán, o galego e o vasco en toda a sinaléctica, e que "como mínimo se canten os premios do primeiro ao quinto, incluídas as aproximacións", nas catro linguas.

(de Vieiros, 01/12/04)

2.12.04

Palabras que confundimos

(Artigo publicado n´O Cartafol Dixital nº 16 de outubro do 2004)
Tamén/Asemade. Cómpre que queden claras as diferencias de significado entre estes dous adverbios. Hai quen usa con frecuencia asemade no canto de tamén. Asemade equivale a "simultaneamente", "á vez", "a un tempo", polo cal non é sinónimo absoluto de "así mesmo" ou "tamén". Polo tanto debemos dicir:
"Non se debe conducir e mirar a paisaxe asemade" "Onte fun ao cine e tamén (dificilmente asemade) ao teatro".

Recorrer/Percorrer. Tamén é frecuente que se confundan os significados destes dous verbos.
Recorrer ten os significados de: a) Presentar un recurso contra unha resolución dunha autoridade: "Recorreu a sentencia do tribunal" b) Pedir axuda, información, valerse de...: "Como non tiña un peso, recorreu aos seus amigos"
Percorrer é o verbo que debemos utilizar para referirnos ao feito de cubrir unha distancia ou andar un camiño. Así: "Percorrín cen quilómetros en menos de unha hora"
O que recorre unha sentencia presenta un recurso, e o que percorre unha distancia fai un percorrido.

Abundar/Abondar. Cómpre, tamén, diferenciar o significado destes dous verbos.
Abundar ten o significado de "ter ou haber en abundancia": "En Santiago abundan as ofertas culturais".
Abondar debe utilizarse co significado de "ser suficiente, chegar, bastar": "Por hoxe xa abonda de traballo".

Abundante/abondoso/abondo/dabondo. Relacionados cos verbos anteriores están estes adxectivos e adverbios que adoito se confunden ao usalos.
Abundante é un adxectivo que indica unha gran cantidade da cousa que se expresa, fartura: "Daquela tiñamos abundantes colleitas".
Abondoso é un adxectivo referido tanto á fartura -e, neste senso é sinónimo de abundante: "Daquela tiñamos abondosas colleitas"-, como á capacidade de producir fartura: "As rías galegas son abondosas en peixes e mariscos".
Abondo é un adxectivo que presenta dous significados: ou ben que algo está de máis, que sobra: "Temos folgos abondos para chegarmos ao cumio", ou ben que abonda, que chega, que é suficiente: "Nunca é abonda a paciencia ao conducir".
Abondo -ou dabondo- tamén é un adverbio (logo, non varía a súa forma) que presenta este derradeiro significado: "Co que che dea teu pai, serache abondo/dabondo".

Deica/Ata. Debemos lembrar que deica significa “de aquí a”, “de agora a”; é dicir, deica precisa ter como referente un punto de partida. É, pois, unha preposición cun significado moito máis restrinxido có de ata, polo que non pode utilizarse en todos os casos como sinónimos. Así, é correcto dicir: "Vou deica Marín" (= Vou de aquí a Marín = ata Marín), "Deica mañá" (= De aquí a mañá = Ata mañá), pero non podemos dicir "Estiveron xuntos *deica as dez" (non equivale a "estiveron xuntos *de aquí ás dez"). O único correcto neste caso é "Estiveron xuntos ata as dez”.

12.11.04

La Curuña de Salas


(de El Correo Gallego, 7/11/04)

2.11.04

A Coruña: Día "L" (II)

O pleno herculino aproba a cooficialidade de A Coruña e La Coruña
Os socialistas aprobaron en solitario a moción presentada polo alcalde ante a abstención do PP e o rexeitamento do BNG.
(Axencias)
O pleno do Concello da coruña aprobou a moción presentada polo alcalde, Francisco Vázquez, polo que se establece a cooficialidade do topónimo da cidade en castelán e en galego. A iniciativa saiu aprobada co voto a favor do Grupo Socialista, que conta con maioría absoluta na corporación, a abstención do PP e o rexeitamento do BNG. Na sesión plenaria, Francisco Vázquez sostivo que a iniciativa se fai «desde el respeto a la legalidad» e que con ela se pretende «dar respuesta a la realidad social e histórica de la ciudad». Pola súa parte, o voceiro do PP, Fernando Rodríguez Corcoba, explicou que o seu grupo se abstiña por ter dúbidas acerca da legalidade da moción. Non obstante, engadiu que se o PSOE non tivera maioría absoluta e, por conseguinte, foran necesarios os votos doGrupo Popular, o PP apoiaría a iniciativa. Dáse a circunstancia de que os concelleiros do PP acudiron á sesión vestidos con camisetas brancas nas que figuraba a letra «L».
En canto ao voceiro do BNG, Henrique Tello, sinalou que se trataba dunha moción «sen contido político nin ideolóxico», e que coa mesma se buscaba a «crispación social».
Incidentes
En plena sesión, entre o público que estaba presente no salón de plenos un grupo comezou a chamar «franquistas» aos concelleiros do PSOE, o que motivou que o alcalde mandase á Policía Local que os desaloxase e identificase. Entre as nove persoas que integraban o grupo se encontraban a ex deputada autonómica do BNG Pilar García Negro e o secretario comarcal da intersindical CIG, Paulo Carril, así como integrantes da Mesa pola Normalización Lingüística.
(De La Voz de Galicia, 02/11/04)

A Coruña: Día "L" (I)

A Coruña aprobará hoxe en pleno a coficialidade do 'L'
Francisco Vázquez segue adiante co topónimo en español pese ás ameazas de denuncia da Xunta
maré\Santiago

Pallasos e bufóns, convocados pola Mesa pola Normalización Lingüística converterán ás nove desta mañá a Praza de María Pita nunha metáfora do que media hora despois sucederá no Salón de Plenos do Concello coruñés. O alcalde, Francisco Vázquez materializará hoxe o seu desafío á legalidade sometendo a votación a cooficialidade o topónimo en castelán da cidade. En contra do criterio da Xunta e de varios colectivos, pero apoiándose na Lei de grandes cidades, o documento que prevé aprobar a maioría absoluta socialista no municipio converterá en válida a forma 'La Coruña' cando se fale en español e manterá 'A Coruña' en galego.

Desde que a semana pasada Vázquez anunciara a iniciativa, diversas organizacións sociais, así como o BNG e un grupo de profesores da Universidade da Coruña, criticaron as intencións do rexedor por entender que o único topónimo que recoñece a lei e que por tanto debe usarse é o termo galego 'A Coruña'. Os que se opoñen ao térmo en castelán da cidade lembran que a Lei de Normalización Lingüística obriga ao uso dos topónimos de Galicia en galego, e o Estatuto de Autonomía dálle á Xunta a competencia exclusiva de designar estes términos.

O BNG pediu a retirada desta moción a través do seu grupo municipal, o grupo parlamentario autonómico e o voceiro do Congreso, Francisco Rodríguez. Este asegurou que mantivera unha entrevista co ministro de Administracións Públicas, Jordi Sevilla, na que o obtivo a garantía de que no "ámbito competencial se respectará a lei sobre o único topónimo oficial na cidade'', estremo este que foi desmentido polo Ministerio.

Outras organizacións, como a Confederación Intersindical Galega (CIG) ou a Mesa pola Normalización lembran que existen varias sentenzas contrarias á tese do alcalde da Coruña, tanto do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, como do Supremo e do Constitucional. O presidente da Mesa, Carlos Callón, anunciou onte a celebración dun acto simbólico na praza do Concello para protestar contra o "fraude de Lei'' que pretende cometer Vázquez, ao que definiu como "un delincuente con demasiados amigos no poder como para permanecer impune tras dez anos sen cumprir a legalidade''.

'Reflexo do que se vive na rúa'

Coa iniciativa que hoxe leva a pleno, o alcalde encendeu de novo a polémico sobre o topónimo, aínda que segundo argumentou, a Constitución consagra a co-oficialidade do español e do galego e a moción "busca defender o libre uso do castelán e do galego coa mesma paixón e o mesmo amor cara ós dous idiomas''. A moción establece ademais que o libre uso dos dous idiomas debe facerse sen "prelación dun sobre o outro senón como reflexo do que se vive na rúa'', lembrou o alcalde.
No peche das xornadas onte do Galeusca, en Allariz, a Asociación de Escritores en Lingua Galega sumouse ás críticas á moción do alcalde e solicitou á súa retirada para preservar a oficialidade única do topónimo en galego da cidade.
(De Galicia Hoxe, 02/11/04)
(Máis información en La Voz de Galicia ou na páxina da Mesa pola Normalización...
Tamén existen páxinas na rede en defensa do topónimo con "L": La Coruña, en español siempre con "L" e La Coruña, con "L" de libertad)

27.10.04

A voltas co topónimo da Coruña...

No capítulo 365 do serial sobre o topónimo da Coruña, que nós seguiremos chamando A Coruña para aternos á legalidade establecida nestes momentos, Paco Vázquez parece que quere aproveitar o novo articulado da Lei 57/2003 de medidas para a modernización do goberno local, máis coñecida como Lei das grandes cidades, para oficializar a cooficialidade do topónimo La Coruña xunto á forma galega, a pesar de que el mesmo leva negando a oficialidade da única forma oficial, que vén sendo a última delas. Como vedes, isto é un verdadeiro trabalinguas, así que imos ver que pasa por partes:


-dun lado, a nova lei permite que os plenos dos concellos de grandes cidades modifiquen a súa denominación co voto favorable da maioría absoluta dos seus integrantes (arts. 123 e 124), ou esa é a interpretación que da mencionada lei fan desde o goberno coruñés, que levará ao pleno do vindeiro 2 de novembro a proposta de acordo para a cooficialidade das dúas formas toponímicas.
-pero, por outra banda, a Mesa pola Normalización Lingüística recorda que non é de todo certa tal interpretación e que, tal e como recolle a Lei de Normalización Lingüística, a competencia sobre este tema recae na Xunta de Galicia, e a nesa mesma lei se recoñece aos topónimos en galego como únicas formas legais e oficiais.
-Xa houbo reaccións para todos os gustos, non pensedes, pero a mellor delas foi a da propia Xunta de Galicia, da que nun principio se dixo na prensa que daba vía libre a Paco Vázquez para modificar o topónimo e finalmente parece que non é certo de todo porque, e isto xa é para darlle de comer aparte, hai tres consellarías implicadas neste tema (Xustiza, Educación e Presidencia) pero quen realmente decide sobre o asunto é a Comisión de Toponimia, e pola composición desta Comisión (na súa maioría xente seria e respetable), é de esperar que non se acepte pola vía legal a cooficialidade de ambas as dúas formas. Non obstante, xa ata circula pola rede o texto da moción que presentara o grupo socialista no pleno do vindeiro 2-N...
Alguén entedeu algo? Pois que envíe un comentario explicándoo todo...
Mentres, seguiremos esperando incrédulos, pero impacientes, a chegada do novo capítulo do serial...

22.10.04

TVE tamén emitirá en galego

As desconexións horarias de TVE serán sempre en galego
(europa press madrid)

A Comisión de Control Parlamentario de RTVE aprobou -coa soa abstención do PP- unha proposición non de lei relativa ao uso do galego nas emisións da RTVE, pola que oCongreso insta ao ente público a realizar as desconexións informativas de RNE para Galicia en lingua galega, recuperar unha emisora de RNE que emita en galego (coma Radio-4) e equiparar as desconexións horarias da TVE en Galicia coas realizadas en Cataluña, sempre na «lingua do propio país».
A iniciativa do deputado Francisco Rodríguez (BNG) recolle tamén a necesidade de aumentar ao financiamento en produción propia no centro territorial galego, utilizar a toponimia oficial de Galicia en todos os medios de comunicación do Estado e potenciar a presenza habitual de artistas que fan uso das diferentes linguas oficiais, incluído o galego.
Ensinar as linguas
Por outra parte, a comisión deu luz verde a unha proposición non de lei, co único voto en contra do PP, pola que insta ao ente público a que realice «os estudos oportunos para posibilitar a ensinanza das distintas linguas do Estado» na programación de TVE.
O deputado de ERC Joan Puig defendeu a proposta orixinal, que recollía a necesidade de «fomentar a incorporación da ensinanza das distintas linguas do Estado na programación de TVE», aínda que esta foi modificada polo PSOE, do que o seu voceiro, Óscar López, advertiu sobre «a ineficacia dos cursos de idiomas en televisión» e «os altos custos» da súa iniciativa.
(De La Voz de Galicia, 19/10/04)

19.10.04

Forges e a Real Academia da Lingua


De El Pais (19/10/04)

Radio 5 comeza a emitir en galego

RNE comezou onte a empregar o galego en 'Radio 5 Todo Noticias'
Pedro Piqueras afirma que a decisión se debe a un "deber moral'' e á "demanda do propio persoal da empresa''

maré\Santiago

Radio Nacional de España (RNE) amosou o seu "compromiso'' co galego e dende as 12.25 horas de onte as emisións de Radio 5 en Galicia serán na lingua propia desta comunidade.
O director de RNE Pedro Piqueras, acompañado da directora territorial da cadea en Galicia, Celia Díaz, anunciou onte no Club Internacional de Prensa de Santiago de Compostela que a totalidade da programación da emisora pública estatal en Galicia se emitirá en galego.
Piqueras afirmou que o emprego do galego nas emisións de RNE en Galicia é "un deber moral coa sociedade galega'' e detallou que responde "a unha demanda dos traballadores e traballadoras desta casa e así o establece tamén o Estatuto de Radio-Televisión Española'', engadiu.
Lembrou que RNE xa tiña emitido en galego hai xa 20 anos baixo a dirección de Manuel Lombao, e que agora retómase un labor que "nunca debeu interromperse''. Piqueras anunciou que está previsto que en próximas datas "as máximas estrelas'' da emisora acudan a Galicia para realizar desde esta Comunidade Autónoma os seus habituais programas da cadea estatal.
O uso do idioma non supón contraindicacións nos medios
A directora territorial de RNE en Galicia, Celia Díaz, asegurou que a lingua galega "está presente nos ámbitos máis diversos da sociedade, superando os terreos culturais que tradicionalmente a custodiaron e potenciaron''. Asemade, apuntou que "todos os estudos sociolingüísticos coinciden en constatar que non supón contraindicación o seu uso --o do galego-- nos medios, senón todo o contrario''.
Celia Díaz xustificou esta nova etapa en datos de estudos que apuntan que un 68 por cento dos galegos considera que a presenza do galego na radio é "adecuada'' e na tradición de RNE de compromiso coa cultura de Galicia e cos seus representantes. Díaz citou a un "colaborador ilustre'' de RNE, Alvaro Cunqueiro, ó expoñer dunha forma literaria pero nítida "Loubado sexa Deus por terme dado o don da nosa fala''.
Saúdo e novas reivindicacións
O presidente da Mesa pola Normalización Lingüística, Carlos Callón, acolleu onte con satisfacción á nova anunciada onte en Santiago polo director de Radio Nacional de España, Pedro Piqueras, de que as emisoras da Comunidade emitirán a súa produción integramente en galego. "Dende a Mesa saudamos a iniciativa e esperamos que en Galicia tamén exista nun futuro unha radio que fale integramente en galego como é o caso de Radio Nacional 4 en Cataluña.''
(De Galicia Hoxe)
Máis información sobre este tema en:
http://www.amesanl.org/noticias/noticia_tipo.asp?IDNOTICIA=384
http://www.lavozdegalicia.es/se_cultura/noticia.jsp?CAT=106&TEXTO=3124272
Podes escoitar Radio 5 en directo en:
http://www.rtve.es/rne/index.htm